Với chuỗi 5–20 điểm bán, mua máy vắt cam bằng vốn chủ cho tổng chi thấp nhất khi vốn rẻ. Thuê tài chính giữ tiền mặt để mở điểm mới, có lợi khi chi phí vốn cao hơn lãi thuê thực tế. Thuê vận hành tốn nhất về tổng chi, đổi lại linh hoạt cho điểm thử nghiệm, thời vụ.
Bài này dành cho chủ chuỗi và giám đốc tài chính. Chúng tôi tóm tắt khung pháp lý cho thuê tài chính đang áp dụng tới tháng 10/2026, cách hạch toán, rồi đặt ba phương án cạnh nhau bằng một ví dụ dòng tiền. Mọi con số trong ví dụ là số minh hoạ, không phải lãi suất hay giá thị trường. Phần chấm điểm nhà cung cấp và tổng chi phí sở hữu đã có trong bài khung đánh giá tổng chi phí sở hữu (TCO) cho bộ phận thu mua.
Ba cách đưa máy vào điểm bán
| Tiêu chí | Mua bằng vốn chủ | Thuê tài chính | Thuê vận hành / thuê ngắn hạn |
|---|---|---|---|
| Ai sở hữu máy trong kỳ | Doanh nghiệp | Công ty cho thuê tài chính, tới khi hết hạn thuê | Bên cho thuê |
| Tiền ra ngày đầu | Toàn bộ giá trị máy | Phần trả trước và phí thu xếp (nếu có) | Tiền cọc (nếu có) |
| Ai trích khấu hao | Doanh nghiệp | Bên đi thuê, như tài sản của mình [5] | Bên cho thuê [5] |
| Rút ra giữa chừng | Bán lại máy | Hợp đồng không huỷ ngang, trừ trường hợp luật định [3] | Theo điều khoản hợp đồng |
| Hết kỳ | Máy vẫn là của mình | Mua lại hoặc tiếp tục thuê [3] | Trả máy |
| Hợp với | Chuỗi ổn định, dư tiền mặt | Chuỗi mở nhanh, cần giữ vốn cho mặt bằng | Điểm thử nghiệm, pop-up, sự kiện |
Thuê ngắn hạn theo ngày hoặc theo tháng cho sự kiện là một bài toán khác, chúng tôi đã viết riêng trong bài cho thuê máy vắt cam cho sự kiện.
Khung pháp lý cho thuê tài chính tính tới tháng 10/2026
Nghị định 39/2014/NĐ-CP đã hết hiệu lực
Nhiều tài liệu và hợp đồng mẫu vẫn dẫn Nghị định 39/2014/NĐ-CP về công ty tài chính và công ty cho thuê tài chính. Văn bản này đã hết hiệu lực từ ngày 20/12/2024, theo khoản 2 Điều 14 Nghị định 162/2024/NĐ-CP [2]. Nếu hồ sơ anh chị nhận được còn viện dẫn Nghị định 39/2014, nên yêu cầu bên cho thuê cập nhật căn cứ.
Luật Các tổ chức tín dụng 2024: bốn dấu hiệu nhận biết
Luật số 32/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2024. Khoản 4 Điều 120 định nghĩa cho thuê tài chính là cấp tín dụng trung hạn, dài hạn, và hợp đồng phải đáp ứng một trong bốn điều kiện [1]:
- Hết hạn thuê, bên thuê được nhận chuyển quyền sở hữu tài sản hoặc tiếp tục thuê theo thoả thuận.
- Hết hạn thuê, bên thuê được quyền ưu tiên mua với giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản lúc mua lại.
- Thời hạn thuê ít nhất bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản.
- Tổng tiền thuê theo hợp đồng ít nhất bằng giá trị tài sản tại thời điểm ký.
Cùng điều luật cho phép công ty cho thuê tài chính “mua và cho thuê lại” [1]: doanh nghiệp bán máy đã mua cho công ty cho thuê tài chính rồi thuê lại để dùng tiếp. Với chuỗi đã sở hữu sẵn một đội máy, đây là cách lấy lại tiền mặt mà máy không rời quầy. Luật cũng cho công ty cho thuê tài chính làm cả cho thuê vận hành, với điều kiện tổng giá trị tài sản cho thuê vận hành không vượt 30% tổng tài sản có của công ty (Điều 124) [1].
Thông tư 31/2026/TT-NHNN: điều khoản cần đọc kỹ
Thông tư 31/2026/TT-NHNN ban hành ngày 30/06/2026, có hiệu lực từ 15/08/2026 và thay thế Thông tư 26/2024/TT-NHNN [3][4]. Hợp đồng ký trước 15/08/2026 tiếp tục thực hiện theo thoả thuận tới hết hạn [3]. Những điểm ảnh hưởng trực tiếp tới bài toán của chuỗi:
- Không huỷ ngang: hợp đồng cho thuê tài chính là hợp đồng không huỷ ngang, trừ các trường hợp ở khoản 1 Điều 20 [3]. Điểm bán đóng cửa sớm không đồng nghĩa với việc dừng trả tiền thuê.
- Lãi suất do hai bên thoả thuận, tính theo %/năm. Lãi trên tiền lãi chậm trả không quá 10%/năm; lãi quá hạn trên dư nợ gốc không quá 150% lãi suất trong hạn [3].
- Công khai trước khi ký: bên cho thuê phải cung cấp trung thực, chính xác về lãi suất, nguyên tắc điều chỉnh lãi suất và các loại phí [3]. Đây là căn cứ để anh chị đòi bảng chi phí đầy đủ trước khi so sánh.
- Khoản giá trị nhỏ: nâng ngưỡng từ không quá 100 triệu lên không quá 400 triệu đồng [3][4]. Thuê một hai máy cho một điểm bán có thể rơi vào nhóm này.
- Hết hạn thuê: bên thuê quyết định mua tài sản hoặc tiếp tục thuê; nếu không làm cả hai, bên cho thuê được thu hồi tài sản [3].
Hạch toán và khấu hao: ai ghi tài sản
Thông tư 45/2013/TT-BTC về quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) vẫn là căn cứ hiện hành [5]. Ba điểm kế toán cần thống nhất trước khi chọn phương án:
- Ngưỡng TSCĐ: tài sản phải dùng trên 1 năm và có nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên [5]. Máy dưới ngưỡng này không ghi nhận là TSCĐ.
- TSCĐ thuê tài chính: tổng tiền thuê ít nhất tương đương giá trị tài sản lúc ký; tài sản đi thuê không thoả quy định này được coi là thuê hoạt động [5]. Bên đi thuê tài chính trích khấu hao như tài sản thuộc sở hữu của mình; nếu ngay từ đầu cam kết không mua lại, được khấu hao theo thời hạn thuê trong hợp đồng [5].
- Khung thời gian khấu hao: nhóm “máy móc, thiết bị sản xuất, chế biến lương thực, thực phẩm” là 7–15 năm; nhóm “máy móc, thiết bị công tác khác” là 5–12 năm (Phụ lục I) [6]. Xếp nhóm nào do kế toán doanh nghiệp quyết định.
Lưu ý về hiệu lực: ngày 14/10/2026, Bộ Tài chính đã lấy ý kiến dự thảo thông tư thay thế Thông tư 45/2013, dự kiến có hiệu lực từ 01/01/2027. Dự thảo bỏ thủ tục xin phép khi doanh nghiệp thay đổi thời gian sử dụng hoặc phương pháp khấu hao [7]. Khi văn bản chính thức ban hành, cần rà lại ngưỡng và khung năm.
Với thuê vận hành, máy không lên bảng cân đối của bên thuê theo Thông tư 45/2013; bên cho thuê là người trích khấu hao [5]. Tiền thuê đi thẳng vào chi phí từng kỳ. Cách ghi nhận thuế cụ thể của từng phương án nên để kế toán thuế của doanh nghiệp xác nhận.
So dòng tiền: ví dụ chuỗi 10 điểm bán
Giả định (toàn bộ là số minh hoạ, không phải báo giá hay lãi suất thị trường):
- 10 điểm bán, mỗi điểm một máy; giá trị mỗi bộ máy kèm lắp đặt 150 triệu đồng, tổng 1.500 triệu đồng.
- So sánh trong 5 năm. Giá trị còn lại của đội máy cuối năm 5: 30%, tức 450 triệu đồng.
- Mua và thuê tài chính: chủ máy tự chịu bảo trì, linh kiện 3% giá trị/năm, tức 45 triệu đồng/năm.
- Thuê tài chính: trả trước 20% (300 triệu), phí thu xếp 1% phần thuê (12 triệu), phần còn lại 1.200 triệu trả góp đều 48 tháng với lãi 10%/năm, khoảng 30,4 triệu đồng/tháng. Cuối năm 4 mua lại với giá danh nghĩa 15 triệu.
- Thuê vận hành: 4 triệu đồng/máy/tháng đã gồm bảo trì, tức 480 triệu/năm; cọc 2 tháng (80 triệu), hoàn lại cuối kỳ; hết kỳ trả máy.
| Tiền ra (−) / vào (+), triệu đồng | Năm 0 | Năm 1 | Năm 2 | Năm 3 | Năm 4 | Năm 5 | Cộng 5 năm | Giá trị hiện tại, chiết khấu 12% | Giá trị hiện tại, chiết khấu 8% |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A. Mua bằng vốn chủ | −1.500 | −45 | −45 | −45 | −45 | +405 | −1.275 | −1.407 | −1.373 |
| B. Thuê tài chính | −312 | −410 | −410 | −410 | −425 | +405 | −1.563 | −1.338 | −1.406 |
| C. Thuê vận hành | −80 | −480 | −480 | −480 | −480 | −400 | −2.400 | −1.765 | −1.942 |
Tính theo năm, làm tròn tới triệu đồng; năm 5 của A và B đã cộng giá trị còn lại 450 triệu; năm 5 của C đã cộng lại tiền cọc. Số minh hoạ.
Đọc bảng thế nào
- Cộng tiền mặt thuần, mua luôn rẻ nhất (−1.275 so với −1.563 và −2.400), vì không trả lãi và không trả phần lợi nhuận của bên cho thuê.
- Giá trị hiện tại đổi chiều theo chi phí vốn. Với chi phí vốn 12%/năm, thuê tài chính có giá trị hiện tại thấp hơn mua (−1.338 so với −1.407). Với 8%/năm, mua lại thắng (−1.373 so với −1.406). Điểm hoà nằm quanh lãi suất thuê thực tế sau khi cộng phí. Câu hỏi cho giám đốc tài chính: 1.188 triệu đồng tiền mặt giữ lại ở năm 0 (1.500 trừ 312) đem lại suất sinh lời bao nhiêu nếu dùng để mở điểm mới?
- Thuê vận hành đắt nhất trong mọi kịch bản ở đây, nhưng năm đầu chỉ ra 560 triệu và không giữ rủi ro kỹ thuật, rủi ro giá trị còn lại. Nó đáng tiền khi điểm bán có thể đóng trong vòng một hai năm.
Hai biến số hay bị bỏ quên khi so: sản lượng mỗi điểm quyết định khấu hao trên mỗi ly (xem bài chi phí mỗi ly nước cam vắt tại quầy), và thời gian dừng máy: một ngày máy hỏng ở điểm bán đông khách có thể tốn hơn chênh lệch tiền thuê cả tháng.
Chọn theo số điểm bán và tốc độ mở mới
| Tình huống của chuỗi | Phương án nên cân nhắc trước | Lý do |
|---|---|---|
| 5–7 điểm, mở thêm không quá 1 điểm/năm, có tiền mặt | Mua bằng vốn chủ | Tổng chi thấp nhất; thủ tục đơn giản; máy dùng hết vòng đời |
| 8–20 điểm, mở từ 3 điểm/năm trở lên, vốn ưu tiên cho mặt bằng | Thuê tài chính cho máy ở điểm mới | Giữ tiền mặt cho phần không đi vay được; trả dần theo doanh thu điểm mới |
| Đã sở hữu đội máy, cần tiền mặt gấp | Mua và cho thuê lại | Máy vẫn ở quầy, tiền về doanh nghiệp [1] |
| Điểm thử nghiệm, pop-up, hợp đồng mặt bằng dưới 2 năm | Thuê vận hành hoặc thuê ngắn hạn | Tránh hợp đồng không huỷ ngang [3] gắn với điểm bán có thể đóng |
| Chuỗi hỗn hợp: điểm chủ lực và điểm thử | Kết hợp: mua hoặc thuê tài chính cho điểm chủ lực, thuê cho điểm thử | Mỗi nhóm điểm có mức rủi ro khác nhau |
Ngưỡng trong bảng là gợi ý để thảo luận, không phải chuẩn ngành.
Tám câu hỏi gửi công ty cho thuê tài chính trước khi ký
- Lãi suất cố định hay điều chỉnh? Nếu điều chỉnh: theo chỉ số nào, kỳ điều chỉnh bao lâu?
- Danh sách phí đầy đủ: phí thu xếp, phí cam kết, phí trả nợ trước hạn [3].
- Tỷ lệ trả trước tối thiểu và kỳ hạn tối đa cho thiết bị chế biến thực phẩm.
- Giá mua lại cuối kỳ được ghi cố định hay tính theo công thức?
- Bảo hiểm tài sản: ai mua, ai là người thụ hưởng?
- Khi đóng một điểm bán: được chuyển máy sang điểm khác của chuỗi không, cần thủ tục gì?
- Trường hợp nào được chấm dứt trước hạn và chi phí đi kèm?
- Hồ sơ tài sản cần gì từ nhà cung cấp thiết bị: báo giá, hợp đồng mua bán, biên bản bàn giao, phiếu bảo hành.
Cấu hình máy quyết định dòng tiền nhiều hơn phương án tài trợ
Dù mua hay thuê, sai cấu hình mới là khoản lỗ lớn nhất: máy nhỏ ở điểm đông khách gây hàng chờ giờ cao điểm; máy lớn ở điểm vắng khách đẩy khấu hao mỗi ly lên. Một chuỗi 10 điểm hiếm khi cần 10 máy giống hệt nhau. Hãy tính theo sản lượng giờ cao điểm của từng điểm, rồi mới gom lại thành hồ sơ tài trợ.
Với phương án sở hữu (mua hoặc thuê tài chính), thời hạn bảo hành và khả năng theo dõi máy từ xa ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí bảo trì giả định ở trên. Nền tảng Zumex Connect của dòng Smart cho xem doanh số theo ngày, theo khung giờ của từng máy [8]. Tại Việt Nam, máy mua qua Zumex Việt Nam được bảo hành 36 tháng theo chính sách của Zumex Việt Nam; chương trình kéo dài bảo hành 5 năm của hãng hiện không áp dụng cho thị trường Việt Nam.
Zumex Việt Nam hỗ trợ gì
Chúng tôi tư vấn cấu hình máy cho từng điểm bán theo sản lượng giờ cao điểm, và cung cấp báo giá, thông số kỹ thuật, hồ sơ thiết bị để bộ phận tài chính của anh chị làm việc với ngân hàng hoặc công ty cho thuê tài chính mà doanh nghiệp lựa chọn. Xem các dòng máy tại danh mục máy vắt cam.
Hotline/Zalo: 0938 613 408 · zalo.me/0938613408 · Gửi yêu cầu báo giá
Nguồn tham khảo
- Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15, Mục 4 Chương V (Điều 120, Điều 124) — Quốc hội, bản đăng trên Hệ thống pháp luật — 2024 — hethongphapluat.com
- Nghị định 162/2024/NĐ-CP quy định điều kiện cấp Giấy phép đối với quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô… (Điều 14: Nghị định 39/2014/NĐ-CP hết hiệu lực) — Chính phủ, đăng trên LuatVietnam — 2024 — luatvietnam.vn
- Thông tư 31/2026/TT-NHNN quy định hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính — Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đăng trên LuatVietnam — 2026 — luatvietnam.vn
- Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định mới về hoạt động cho thuê tài chính — Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam — 2026 — vnba.org.vn
- Thông tư 45/2013/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định (Điều 2, Điều 3, Điều 9) — Bộ Tài chính, toàn văn đăng trên Kế toán An Pha — 2013 — ketoananpha.vn
- Khung thời gian trích khấu hao các loại tài sản cố định (Phụ lục I Thông tư 45/2013/TT-BTC) — Bộ Tài chính, đăng lại trên Hoatieu.vn — 2013 — hoatieu.vn
- Sửa đổi Thông tư 45/2013/TT-BTC: hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tăng hiệu quả sử dụng vốn — Thời báo Tài chính Việt Nam — 2026 — thoibaotaichinhvietnam.vn
- Zumex Connect – Extend your warranty to 5 years — Zumex Food Engineering — 2026 — zumex.com
Ảnh nền minh hoạ: Pexels. Ảnh thiết bị: Zumex Việt Nam.
