Muốn giảm chai nhựa trong khách sạn, chỗ dễ bắt đầu nhất là nước cam buổi sáng: thay nước ép đóng chai bằng quầy vắt tại chỗ, rót vào bình thuỷ tinh và ly dùng lại. Luật hiện hành chưa cấm chai nước ép đóng sẵn, nhưng đã nhắm vào ly, ống hút nhựa dùng một lần.
Bài này trả lời ba câu hỏi cho chủ khách sạn, GM và người phụ trách bền vững: khách sạn thải bao nhiêu chai, luật đòi gì, và chuyển sang quầy ép theo trình tự nào.
Đếm chai trước khi đặt mục tiêu
Phần lớn khách sạn biết mình dùng bao nhiêu lít nước ép mỗi tháng, nhưng ít nơi biết con số đó tương ứng bao nhiêu chai rỗng ra khỏi khu bếp. Hãy đếm theo điểm phục vụ, không đếm gộp. Dưới đây là một phép tính số minh hoạ cho khách sạn 300 phòng; anh chị thay bằng số của mình.
- Buffet sáng: 300 phòng × công suất 75% × 1,8 khách/phòng ≈ 405 khách. Nếu 40% khách lấy một ly nước cam 200 ml, quầy cần khoảng 32 lít mỗi sáng, tức khoảng 33 chai 1 lít, khoảng 12.000 chai mỗi năm (số minh hoạ).
- Minibar, room service, hồ bơi: giả sử 50 chai nhỏ mỗi ngày, khoảng 18.000 chai mỗi năm (số minh hoạ).
- Quầy bar hồ bơi, sự kiện: nếu còn dùng ly và ống hút nhựa, giả sử 80 bộ mỗi ngày, khoảng 29.000 bộ mỗi năm (số minh hoạ).
Cộng lại, khách sạn cỡ này có thể thải khoảng 30.000 chai và gần 30.000 ly nhựa mỗi năm chỉ riêng mảng nước ép (số minh hoạ). Không có số đầu kỳ thì không có báo cáo giảm.
Cách đếm thực dụng: hai tuần liền, kho ghi số chai xuất theo từng điểm phục vụ, bộ phận buồng ghi số chai minibar thay ra, quầy bar ghi số ly nhựa. Hai tuần đủ để thấy điểm nào nên chuyển trước.
Luật đòi gì ở khách sạn
Phần này cần đọc kỹ, vì nhiều tài liệu truyền thông nói gọn thành “khách sạn bị cấm nhựa từ 2026”. Văn bản gốc chi tiết hơn thế.
Nghị định 08/2022/NĐ-CP, Điều 64
Khoản 4 Điều 64 giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bảo đảm sau năm 2025 không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân huỷ sinh học tại trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, khu du lịch, trừ sản phẩm, hàng hoá có bao bì nhựa khó phân huỷ sinh học [1][2]. Khoản 3 cùng điều đặt mốc dừng sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa sử dụng một lần sau ngày 31/12/2030, trừ sản phẩm có nhãn sinh thái Việt Nam [1].
Khoản 14 Điều 3 định nghĩa sản phẩm nhựa sử dụng một lần gồm khay, hộp chứa đựng thực phẩm, bát, đũa, ly, cốc, dao, thìa, dĩa, ống hút và dụng cụ ăn uống khác [1].
Đọc hai điều này cạnh nhau, ta thấy:
- Ly nhựa, ống hút nhựa ở quầy bar hồ bơi, quầy sự kiện nằm trong định nghĩa sản phẩm nhựa sử dụng một lần, nên thuộc diện phải loại khỏi khách sạn.
- Chai nước ép đóng sẵn là hàng hoá có bao bì nhựa, thuộc phần loại trừ của khoản 4. Luật không cấm khách sạn mua nước ép đóng chai.
Nghị định 08/2022 đã được sửa đổi bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 [3]. Trong các nguồn chúng tôi mở được, không thấy nội dung sửa Điều 64. Vì nghị định này còn được sửa tiếp trong năm 2026, anh chị nên nhờ bộ phận pháp chế đối chiếu văn bản hợp nhất mới nhất trước khi đưa vào chính sách nội bộ.
Quy định cấp tỉnh: ví dụ Hà Nội
Vì Nghị định giao việc cho tỉnh, mỗi địa phương có thể đi xa hơn. Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội, hiệu lực từ 21/7/2025, quy định khách sạn, khu du lịch không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần gồm bàn chải đánh răng, dao cạo râu, tăm bông, mũ tắm và bao bì nhựa dùng một lần đựng kem đánh răng, sữa tắm, dầu gội… kể từ ngày 01/01/2026 [3]. Nghị quyết cũng khuyến khích mô hình “tái sử dụng, tái nạp đầy” và tái sử dụng vỏ chai, hộp, thùng [3].
Danh sách của Hà Nội tập trung vào đồ dùng trong phòng, không nhắc tới đồ uống. Khách sạn ở tỉnh khác cần tra quy định của tỉnh mình.
Định hướng chính sách
Quyết định 1316/QĐ-TTg năm 2021 đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2025, 100% khu du lịch, cơ sở lưu trú du lịch, khách sạn không sử dụng túi ni lông khó phân huỷ và sản phẩm nhựa dùng một lần [4]. Trước đó, Chỉ thị 33/CT-TTg ngày 20/8/2020 giao Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch bổ sung tiêu chuẩn giảm thiểu sản phẩm nhựa dùng một lần cho cơ sở lưu trú và khu, điểm du lịch [5]. Mốc 2025 đã qua. Đây là hướng chính sách, và hướng đó chỉ đi một chiều.
Chuẩn quốc tế đi trước luật
Nếu luật chưa cấm chai nước ép, vì sao vẫn nên chuyển? Vì khách sạn 4–5 sao còn chịu một bộ chuẩn khác: chuẩn chứng nhận bền vững mà tập đoàn quản lý, khách đoàn và nền tảng đặt phòng dùng để đánh giá.
Bộ chuẩn GSTC dành cho khách sạn (GSTC Hotel Standard, phiên bản 4.01, công bố 30/12/2025) yêu cầu [6]:
- A13.5: chính sách mua sắm theo nguyên tắc kinh tế tuần hoàn, ưu tiên vật liệu dùng lại, hoàn trả được và tái chế, kể cả bao bì đồ ăn, đồ uống và đồ nhựa.
- A13.6: khách sạn có biện pháp loại bỏ đồ dùng một lần bằng chính sách và quy trình mua sắm có văn bản. Phần hướng dẫn kèm theo nêu rõ ví dụ cần loại bỏ: ống hút, que khuấy, chai nước, hộp nhựa PP/EPS; chưa loại bỏ ngay được thì phải có kế hoạch giảm có thời hạn.
- D6.3 và D6.6: đo tổng rác rắn theo loại, tính trên mỗi đêm khách hoặc mỗi phòng có khách; theo dõi đồ dùng một lần và ưu tiên xử lý nhóm tác động cao như nhựa dùng một lần, bao bì dùng một lần.
Ở cấp toàn cầu, Sáng kiến Nhựa Du lịch Toàn cầu do UN Tourism và UNEP dẫn dắt yêu cầu các bên ký cam kết loại bỏ bao bì, đồ nhựa không cần thiết, chuyển từ đồ dùng một lần sang mô hình dùng lại, và báo cáo tiến độ công khai hằng năm; hơn 200 tổ chức đã ký ở cấp trụ sở [7].
Câu kiểm toán viên sẽ hỏi là “kế hoạch loại chai nhựa đâu, đo bằng số nào”. Quầy ép tại chỗ là một câu trả lời có số đo được.
Quy trình chuyển từ chai sang quầy ép
Bước 1. Chọn điểm chuyển đầu tiên
Buffet sáng thường là điểm nên chuyển trước: lượng lớn nhất, tập trung trong một khung giờ, và khách nhìn thấy ngay. Minibar và room service chuyển sau, vì nước ép tươi không để được lâu trong phòng. Về thời gian giữ nước cam sau khi vắt và cách lưu mẫu, xem bài nước cam vắt để được bao lâu.
Bước 2. Tính công suất máy theo giờ cao điểm
Theo kinh nghiệm vận hành của chúng tôi, một ly 250 ml cần khoảng 3–4 quả cam cỡ trung. Với ví dụ 162 ly 200 ml ở trên, quầy cần khoảng 390–520 quả mỗi sáng (số minh hoạ). Buffet sáng thường dồn vào 7h–9h, và giờ đông nhất có thể gấp đôi, gấp ba mức trung bình. Hãy tính theo 30 phút đông nhất, không chia đều hai tiếng.
Bước 3. Chọn cách phục vụ: tự phục vụ hay nhân viên đứng máy
- Khách tự phục vụ: Versatile Pro có chế độ Tự phục vụ, khách tự rót vào ly hoặc chai, năng suất 22 quả/phút, phễu nạp 16 kg. Versatile Star là cấu hình ghép liền bục, xe chứa bã giấu bên trong. Zitrux có chu trình tự vệ sinh và tự khử khuẩn, khoảng 80 phút, chạy ít nhất một lần mỗi ngày, nhưng cần đường nước cấp và thoát nước tại chỗ đặt máy.
- Nhân viên vận hành: Speed Up đạt 40 quả/phút, phễu nạp 20 kg, hợp với buffet đông hoặc quầy rót sẵn ra bình.
Danh mục đầy đủ các dòng máy vắt cam thương mại có thông số từng model. Mô hình tự phục vụ phù hợp tới đâu với khách sạn, xem thêm bài máy bán nước cam tự động.
Bước 4. Đổi đồ chứa: bình thuỷ tinh, ly dùng lại
Một chi tiết hay bị bỏ qua: chiều cao lọt bình dưới vòi. Theo thông số của hãng, chiều cao rót của Versatile Pro là 120 mm, Versatile Star 255 mm, Speed Up 180 mm, Zitrux 296 mm. Nếu định rót thẳng vào bình thuỷ tinh có nắp, hãy đo bình trước khi chọn máy. Với máy vòi thấp, nhân viên rót ra ca rồi chuyển sang bình.
Bộ phận buồng và rửa chén cần thêm một vòng quay ly: số ly thuỷ tinh đủ cho giờ đông nhất cộng phần đang rửa. Đây là chi phí thật, hãy đưa vào ngân sách chuyển đổi.
Bước 5. Thiết kế dòng chảy vỏ cam
Quầy ép không xoá rác, nó đổi rác nhựa thành rác hữu cơ. Theo hãng, xe đẩy 100 L của Speed Up All-in-One bản Wide chứa khoảng 500 quả cam đã vắt. Quy đổi theo tỉ lệ đó, 520 quả mỗi sáng tạo ra khoảng 100 lít vỏ (phép quy đổi của chúng tôi). Khay bã tiêu chuẩn của Versatile Pro là 10 L, podium tuỳ chọn chứa tới 52 L, nghĩa là phải đổ vỏ vài lần trong ca. Kế hoạch đổ vỏ, phân loại và giao cho đơn vị xử lý rác hữu cơ cần xong trước ngày máy về: xem bài thiết kế dòng chảy vỏ cam cho quầy ép tươi.
Bước 6. Đo và báo cáo
Lấy số chai đầu kỳ ở phần đếm chai, trừ đi số chai còn dùng sau khi chuyển, đó là số chai tránh được. Cộng thêm số kg vỏ cam đã tách riêng để có số liệu rác theo loại, đúng kiểu dữ liệu D6.3 của GSTC yêu cầu [6]. Nếu khách sạn dùng Smart Speed Up, Zumex Connect đếm số quả đã vắt và doanh số theo khung giờ, nên số quả không phải ghi tay.
Bảng so sánh: nước ép đóng chai và quầy ép tại chỗ
| Tiêu chí | Nước ép đóng chai sẵn | Quầy vắt cam tại chỗ |
|---|---|---|
| Rác sinh ra | Chai nhựa rỗng, nắp, màng co; cần thu gom tái chế | Vỏ cam hữu cơ; ly, bình thuỷ tinh dùng lại |
| Vị trí trong luật hiện hành | Hàng hoá có bao bì nhựa, thuộc phần loại trừ của khoản 4 Điều 64 [1] | Không phát sinh sản phẩm nhựa dùng một lần nếu dùng ly, bình thuỷ tinh |
| Chuẩn GSTC | Chai nhựa là ví dụ cần loại bỏ hoặc có kế hoạch giảm có thời hạn [6] | Là một biện pháp có số đo được cho A13.6, D6.6 [6] |
| Kho | Kho chứa chai, có thể cần kho lạnh | Kho cam tươi, xoay vòng nhanh theo lô |
| Nhân công | Gần như không cần thao tác | Nạp cam, đổ vỏ, vệ sinh cuối ca; ít hơn nếu tự phục vụ hoặc máy tự vệ sinh |
| An toàn thực phẩm | Hạn dùng ổn định, kiểm soát ở khâu sản xuất | Cần quy trình vệ sinh máy và thời gian giữ nước ép rõ ràng |
| Trải nghiệm khách | Tiện, đồng đều | Khách thấy cam được vắt trước mặt |
| Thực đơn | Nhiều vị | Máy vắt cam phục vụ cam, quýt, chanh, bưởi chùm tuỳ model; vị khác cần thiết bị khác |
| Dữ liệu báo cáo | Số chai mua vào | Số chai tránh được, số quả đã vắt, kg vỏ hữu cơ |
Ở minibar, khu xa bếp hay sự kiện ngoài trời, chai đóng sẵn vẫn có thể hợp lý. Mục tiêu thực tế là chuyển phần lớn nước cam ở buffet và nhà hàng sang quầy ép, rồi giảm dần các điểm còn lại theo kế hoạch có thời hạn.
Ba lỗi hay gặp khi chuyển
- Chọn máy theo tổng ly mỗi ngày thay vì 30 phút đông nhất: hàng chờ xuất hiện ngay tuần đầu, và nhân viên quay lại dùng chai.
- Không tính vòng quay ly thuỷ tinh: thiếu ly lúc đông, quầy lại lôi ly nhựa ra dùng tạm.
- Không có số đầu kỳ: đến kỳ báo cáo bền vững, khách sạn chỉ ghi được “đã giảm chai nhựa” mà không có con số.
Zumex Việt Nam hỗ trợ gì
Chúng tôi khảo sát buffet và quầy bar của khách sạn, tính công suất theo giờ đông nhất, đề xuất cấu hình tự phục vụ hoặc nhân viên vận hành, kiểm chiều cao vòi với bình anh chị định dùng, và hướng dẫn nhân viên vận hành, vệ sinh khi bàn giao. Máy được bảo hành 36 tháng của Zumex Việt Nam.
Hotline/Zalo: 0938 613 408 · zalo.me/0938613408 · Gửi yêu cầu báo giá
Nguồn tham khảo
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (khoản 14 Điều 3, Điều 64) — Chính phủ — 2022 — caselaw.vn
- Sau năm 2025, không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân huỷ sinh học tại các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, khu du lịch — Cổng TTĐT Bộ Công Thương — 2024 — moit.gov.vn
- Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND quy định biện pháp giảm phát thải nhựa trên địa bàn thành phố Hà Nội (Công báo Hà Nội số 324+325) — HĐND thành phố Hà Nội — 2025 — Công báo Hà Nội (PDF)
- Quyết định 1316/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa ở Việt Nam — Thủ tướng Chính phủ — 2021 — luatvietnam.vn
- Hạn chế đồ nhựa dùng một lần trong lĩnh vực du lịch, thể thao (về Chỉ thị 33/CT-TTg ngày 20/8/2020) — Báo Văn hoá — 2020 — baovanhoa.vn
- GSTC Hotel Standard v.4.01 with Performance Indicators and SDGs — Global Sustainable Tourism Council — 2025 — gstc.org (PDF)
- Global Tourism Plastics Initiative — UN Tourism, UNEP — truy cập 2026 — untourism.int
Ảnh nền minh hoạ: Pexels. Ảnh thiết bị: Zumex Việt Nam.
